Veiligheid

Meisje met lantaarn, Jan Thomas, Gerard Dou, 1661 - kopie

Spokerij

In Amsterdam woonden talloze rijke en voorname gezinnen. Daar zij hun tijd graag wilden benutten om hun rijkdom verder te vergroten, schoten huishoudelijke klusjes er vaak bij in. Voor dit werk werden dienstmeisjes in huis gehaald. Doorgaans leverde dit dienstverband geen problemen op, maar wel in het geval van Trijntje Abrams. Zij jaagde haar meester en dame de stuipen op…

Leonard Plovier en twee meisjes te Antwerpen in vaten verdronken, 1560, Jan Luyken, 1685_1

Fye Jans versmacht

Misdadigers die in het verleden door de schout van Amsterdam in de kraag werden gegrepen, legden een bekentenis af. Dit gesprek tussen schout en misdadiger werd opgeschreven in het confessieboek. Veelal ging het om lichte vergrijpen als diefstal of hoererij maar enkele misdrijven zijn zo curieus dat het de moeite waard is om er meer aandacht aan te besteden. Deze…

Volewijk 1650-1700 - kopie

Opsporing Verzocht

In een grote stad als Amsterdam woonden in de 17e eeuw niet alleen mensen die het hart op de goede plek hadden. Het had ook een grote aantrekkingskracht op personen die kwaad in de zin hadden. Doorgaans konden deze mensen na een misdaad snel opgepakt worden door de schout en passend gestraft worden. Er waren echter zaken waarvan de dader…

Opnamedatum:  2012-11-19

Moordsoldaat

Het uitgaansleven in 17e-eeuws Amsterdam was bijzonder levendig. Talloze kroegen, wijnhuizen, bordelen en herbergen waren in de stad te vinden. Door de fanatieke alcoholconsumptie kwam het geregeld voor dat beschonken bezoekers met elkaar op de vuist gingen. Sporadisch liepen deze vechtpartijen zodanig uit de hand dat er zwaargewonden en doden vielen. Een dergelijk voorval vond op vijf maart 1667 plaats.…

De man met een vuurpijl, met toeschouwers, 1695, Jacob Gole, Cornelis Dusart, 1695 - 1724 - kopie

Vuurwerk

In de Middeleeuwen had Amsterdam twee keer te maken met een grote stadsbrand. Door het gebruik van open vuren, houten huizen en nauwe straten was het bijna onmogelijk om de brand een halt toe te roepen. In 1421 brandde een derde deel van de stad af. Enkele decennia later, in 1452, werd bijna driekwart van middeleeuws Amsterdam in de as…

Vrouw op een jaarmarkt door een dief van haar geldbuidel beroofd, Jan Luyken, Jan Bouman, 1685 - kopie

Jong geleerd, oud gedaan

De 17e eeuw was voor veel Amsterdammers een eeuw die rijkdom en voorspoed bracht. Er was echter ook een groot deel van de bevolking afhankelijk van bedelarij en criminaliteit om in hun onderhoud te voorzien. Het gros van deze luiden was tussen de achttien en veertig jaar, maar er waren ook notoire jeugddelinquenten en hardleerse bejaarden die op bedrieglijke wijze…

Johan van Oldenbarnevelt onthoofd, 1619, Jan Luyken, Pieter van der Aa (I), 1698

Valsmunterij

De groeiende welvaart van Amsterdam had een grote aantrekkingskracht op mensen uit het buitenland. Duizenden immigranten arriveerden jaarlijks in de haven van Amsterdam op zoek naar een beter bestaan. Veel van hen hadden weinig kwaad in de zin maar sommigen begaven zich in het criminele circuit. Sommige misdrijven werden ongenadig hard bestraft.  Een voorbeeld van een dergelijke misdaad wordt geïllustreerd…

Gesina ter Borch - 1650

Kind in privaat

Het is tegenwoordig heel normaal dat het gewone publiek de politie helpt bij het oplossen van een misdrijf. Hoge beloningen worden uitgeloofd voor de gouden tip die leidt naar de dader. Ook in het 17e-eeuwse Amsterdam was dit bij gruwelijk misdrijven het geval. In de winter van 1666 vond een dergelijk misdrijf plaats waarbij de stad een beloning uitloofde voor…

tuchthuis rasphuis

Confessie Niclaes Albertse

In Amsterdam kwamen misdrijven geregeld voor. Als iemand binnen de stad tegen de lamp liep, werd hij of zij verhoord door de schout en veroordeeld door de schout en schepenen van de stad. Veelal waren verdachten geen poorter van de stad maar afkomstig uit de lagere sociale klassen. Het verhoren van de verdachten werd uitgevoerd door de schout en de…