Werken

Uitgelicht afbeelding_2

Schip gekelderd

We schrijven de zomer van 1563. Vanaf het Damrak koos een schip, volgeladen met goud en zilver, het ruime sop met Londen als bestemming. Voor de kust van Engeland kwam het schip echter in de problemen en zonk naar de bodem. Er waren gelukkig geen slachtoffers te betreuren, alleen de lading ging verloren. Enkele maanden later werd echter duidelijk wat…

uitgelicht_1

Botertumult

In 1624 ontstond op de Dam grote opschudding toen de boterverkopers in opstand kwamen. De reden voor dit tumult was de verhoging van de impost (belasting) op de boter. De Republiek had geld nodig en probeerde met het verhogen van de belasting op verschillende goederen de benodigde  liquide middelen bijeen te schrapen. De 80-jarige oorlog tegen Spanje kostte de Republiek…

Caerte van Noorthollant, Joost Janszoon Bilhamer 1575 (2)

Wrakken in het IJ

In de zomer van 1572 sloten veel steden in Holland en Zeeland zich aan bij de Opstand onder leiding van de protestantse Willem van Oranje. De katholieke koning van Spanje werd hiermee de oorlog verklaard. Amsterdam bleef als vrijwel enige stad de koning van Spanje trouw wat grote gevolgen had voor de stad. De geuzen trachtten de scheepvaart en handel…

De chirurgijn, Lucas van Leyden, 1524 - kopie

Stadschirurgijn

Mensen die in de 16e eeuw medische verzorging nodig hadden, konden daarvoor terecht in de zes gasthuizen die Amsterdam telde. Deze gasthuizen werden door verschillende broederschappen  in de Middeleeuwen gesticht volgens de kerkelijke leer. Dit betekende concreet het verrichten van de ‘zeven daden van barmhartigheid’ waaronder het verzorgen van zieken een plicht was. Om dit nobele doel te bewerkstelligen hielp…

Galei Scheepvaartmuseum - kopie

Spaanse Galei

Van Amsterdam zijn talloze stadsplattegronden bekend die een beeld geven van de ontwikkeling van de stad in de 16e en 17e eeuw. Eén van die kaarten is de beroemde plattegrond die Balthasar Florisz. van Berckenrode in 1625 vervaardigde. Het geeft een prachtig beeld van de stad. De kaart is dermate gedetailleerd dat her en der eigenaardigheden zichtbaar zijn. Onder andere…

2012-10-11

Handel op Archangel

De handel die de VOC vanaf het begin van de 17e eeuw dreef op het verre oosten spreekt enorm tot de verbeelding. Een reis van maanden werd ondernomen om Amsterdamse gezinnen van specerijen te voorzien. Doorgaans gaat alle aandacht uit naar deze handelsactiviteiten terwijl er ook duizenden schepen vertrokken naar landen rondom de Oostzee en nog verder. Een belangrijke plaats…

De Nieuwe Vismarkt te Amsterdam, Emanuel de Witte, 1655 - 1692 - kopie

Clandestiene vishandel

Vanaf het moment dat de eerste mensen zich vestigden langs de oevers van de Amstel, werd er één product volop verorberd en dat was vis. Met de Amstel, het IJ en de Zuiderzee in de nabijheid was er een grote variëteit beschikbaar in middeleeuws Amsterdam. Er was zoveel vis binnen handbereik dat het niet alleen voldoende was voor de eigen…

De hondenslager wist wel raad met zwerfhonden. Lees meer over dit opmerkelijke beroep.

Hondenslager

De hond is zowel nu als vroeger het gezelschapsdier bij uitstek. In de Middeleeuwen bewaakten ze lijf en goed van de baas, hielpen bij de jacht en trokken karren voort. Dit waren honden die van nut waren, in tegenstelling tot de vele zwerfhonden die aanwezig waren in de stad. Deze werden als gevaarlijk en vies beschouwd en daar moest paal…

Munttoren_1751 - kopie

Munttoren

Aan het einde van de 15e eeuw werd een stenen stadsmuur gebouwd waarvan tegenwoordig op drie plekken in de stad resten van zijn overgebleven. De Schreierstoren, de Sint Anthoniepoort (de Waag) en de Regulierspoort aan de zuidzijde van de stad.  De naam van de laatste poort, vernoemd naar het Reguliersklooster dat buiten de stad was gelegen, werd vanaf 1672 in…

P1040551 - kopie

Peperwerf op Rapenburg

Als je via de IJ-tunnel Amsterdam binnen komt rijden, rijd je rechtstreeks af op Rapenburg: de plek waar vanaf begin 17e eeuw de scheepswerf van de VOC gevestigd was. Een plek van groot belang voor de Amsterdamse handel. De aanleiding voor het oprichten van deze werf en de activiteiten die daar zoal plaatsvonden worden in dit artikel toegelicht. In de…

Franciscus Antonius Beersmans, anoniem, 1866 - 1902

Stratenmakers

De mensen die zich over de Amsterdamse straten verplaatsen, hebben waarschijnlijk geen idee hoeveel organisatie en werk er nodig is om de bestrating aan te leggen en te onderhouden. De uitvoering van deze taak is toevertrouwd aan de gemeente. Vroeger was dit niet zo vanzelfsprekend en waren de bewoners lange tijd zelf verantwoordelijk voor de bestrating voor hun huis. Met…

De oude bierdrinker, copy after David Teniers (II), 1640 - 1660 - kopie

Bierimpost verpest

In het midden van de 14e eeuw werd Europa getroffen door een uitbraak van de pest die zijn weerga niet kende. Geschat wordt dat ruim een derde deel van alle Europeanen, destijds tientallen miljoenen mensen, deze epidemie niet overleefde. In de periode 1550-1700 kwam in Amsterdam de pest nog geregeld voor maar niet op dezelfde schaal als in de 14e…

Rembrandt-anatomische les Jan Deijman-1656 - kopie

Joris Fonteijn ontleed

Als je in de 17e eeuw ziek was of je been had gebroken ging je naar de chirurgijn. Een chirurgijn is te vergelijken met de hedendaagse huisarts. Ofschoon er in de 17e eeuw ook doctoren in de stad werkzaam waren, was er een duidelijk onderscheid tussen beide beroepen. Waar doctoren hun kennis uit boeken vergaarden en patiënten slechts diagnosticeerden en…

Albert Eckhout-1641 Nationaal museum Denemarken

Slaven naar Manhattan

De Gouden Eeuw betekende niet alleen een tijd van rijkdom en voorspoed maar ook een tijd van slavernij en uitbuiting. Amsterdam speelde vanaf de oprichting van de West Indische Compagnie in 1621 een belangrijke rol in de handel van slaven. Tienduizenden Afrikanen werden naar de andere kant van de Atlantische Oceaan verscheept om in de Nederlandse koloniën als slaaf te…

Osias Beert - 1600-1620 - kopie

Suikerwerk verboden

Geraffineerde suiker was in Amsterdam rond 1600 zeer schaars. Alleen de welgestelden waren in staat een dergelijk luxeproduct aan te schaffen. De suiker werd verkregen uit suikerriet dat op plantages in het Caraïbisch gebied en Latijns-Amerika op grote schaal werd verbouwd. Suiker gold als een belangrijk statussymbool. Mensen die het konden betalen, versierden hun feestelijke maaltijden met allerhande kunststukjes van…

2475266

Engelse schipper

Het aanbod van handelswaar was in Amsterdam overweldigend. In de 17e eeuw kon je in Amsterdam alles krijgen. Was het niet in Amsterdam te vinden, dan bestond het niet. De VOC bracht vanuit Indië de meest exotische producten terug naar Amsterdam. Het eten werd gekruid met specerijen, gegeten werd er vanaf porseleinen borden. Naast de producten die van verre kwamen,…